Leczenie przodozgryzu

Przodozgryz to wada zgryzu, w której dolna szczęka wysuwa się ku przodowi poza górną - dolne zęby sieczne zachodzą przed górne. W wyglądzie twarzy objawia się wysuniętą brodą i dolną wargą, która nadaje twarzy charakterystyczny, zdecydowany wyraz. To wada, która nie ustępuje samoistnie i z wiekiem zazwyczaj się pogłębia - ale leczona we właściwym czasie daje bardzo dobre efekty, zarówno funkcjonalne, jak i estetyczne.

Czym dokładnie jest przodozgryz?

W prawidłowym zgryzie górne zęby sieczne zachodzą nieznacznie przed dolne. W przodozgryzie relacja jest odwrócona - dolny łuk zębowy wysuwa się przed górny. Efekt widoczny jest nie tylko w zębach, ale i w profilu twarzy: broda kieruje się do przodu, dolna warga jest wysunięta, a środkowa część twarzy może sprawiać wrażenie cofniętej.

Przodozgryz może przybierać różne formy:

• Przodozgryz częściowy - dotyczy tylko kilku zębów przednich
• Przodozgryz całkowity - cały dolny łuk zębowy wysuwa się przed górny
• Przodozgryz rzekomy - żuchwa wysuwa się odruchowo (np. z powodu zablokowania przez zęby), ale jej budowa jest prawidłowa
• Przodożuchwie czynnościowe - nieprawidłowe nawyki powodują wysuwanie żuchwy do przodu
• Progenia żuchwy - najcięższa postać, w której żuchwa jest nadmiernie rozbudowana pod względem kostnym; więcej o progenii żuchwy →

Skąd bierze się przodozgryz? Przyczyny wady

Przodozgryz może mieć podłoże genetyczne lub środowiskowe - często oba czynniki działają jednocześnie.

• Genetyka

Jeśli jeden z rodziców miał przodozgryz, ryzyko jego wystąpienia u dziecka znacząco wzrasta. Dziedziczona może być zarówno nadmiernie rozbudowana żuchwa, jak i niedostatecznie rozwinięta szczęka górna. Wada ta częściej występuje w niektórych grupach etnicznych i rodzinach.

• Wrodzone wady rozwojowe

Przodozgryz może być związany z rozszczepem podniebienia, zespołem Downa, Aperta lub Crouzona. W tych przypadkach leczenie jest ściśle skoordynowane z innymi specjalistami.

• Złe nawyki i pozycje ułożeniowe

Czynniki środowiskowe, które sprzyjają rozwojowi przodozgryzu u małych dzieci:

• Zbyt wysokie układanie niemowlęcia do snu z odgiętą głową ku przodowi - powoduje odruchowe wysuwanie żuchwy
• Karmienie butelką w pozycji poziomej zamiast ukośnej
• Ssanie kciuka, górnej wargi lub języka
• Przerost migdałków podniebiennych - dziecko wysuwa żuchwę, żeby swobodniej oddychać
• Wczesna utrata mlecznych siekaczy szczęki

Nieleczony przodozgryz - czym grozi?

Przodozgryz nie jest tylko problemem estetycznym. Konsekwencje zdrowotne nieleczonej wady narastają latami:

• Zaburzenia odgryzania i żucia - dolne siekacze wysunięte przed górne nie współpracują prawidłowo podczas jedzenia
• Wady wymowy - trudności z artykulacją głosek wymagających kontaktu górnych zębów z wargą lub językiem
• Asymetria twarzy - nieleczona wada utrwala się w proporcjach twarzy, zwłaszcza w obrębie bródki i środkowej części
• Przeciążenie stawów skroniowo-żuchwowych - bóle głowy, szczęki i uszu
• Pogłębianie się wady z wiekiem - bez leczenia żuchwa może nadal rosnąć, co komplikuje korektę w dorosłości

Leczenie przodozgryzu - diagnostyka

Właściwe leczenie zaczyna się od precyzyjnej diagnozy. Ortodonta ocenia, czy wada ma charakter zębowy (problem z położeniem zębów) czy szkieletowy (problem z proporcjami kości) - bo od tego zależy dobór metody.

Standardowa diagnostyka obejmuje:

• Badanie kliniczne - ocena zachodzenia zębów, symetrii twarzy, pozycji żuchwy w spoczynku i przy zwarciu
• Pantomogram - RTG panoramiczne wszystkich zębów i kości
• Cefalogram boczny - RTG profilu czaszki umożliwiające pomiary cefalometryczne i ocenę proporcji szczęk
• Cyfrowy skan łuków zębowych

Leczenie przodozgryzu u dzieci

Złoty okres leczenia to wiek 4-10 lat - gdy żuchwa wciąż rośnie i można wpłynąć na jej kierunek wzrostu. Im wcześniej wykryta wada, tym mniejsza szansa na konieczność operacji w dorosłości.

Uzębienie mleczne (do ok. 6. roku życia)

Przy uzębieniu mlecznym leczenie zaczyna się od eliminacji złych nawyków i ćwiczeń mięśniowych (np. nadgryzanie górnej wargi, zaciskanie górnych zębów na dolnej). Czasem konieczne jest oszlifowanie guzków zębów mlecznych, które blokują cofanie żuchwy do prawidłowej pozycji.

Uzębienie mieszane i stałe u dzieci

W zależności od rodzaju i nasilenia wady ortodonta dobiera odpowiedni aparat:

• Maska twarzowa - zewnętrzny aparat stymulujący wzrost szczęki górnej do przodu. Najskuteczniejsza przed pokwitaniem, gdy kości są jeszcze plastyczne. Więcej o masce twarzowej →
• Aparaty ruchome czynnościowe - przesuwają dolne zęby ku tyłowi i stymulują właściwy wzrost szczęk
• Aparat stały - przy zębach stałych pozwala na precyzyjne ustawienie każdego zęba
• Ewentualna ekstrakcja - w wybranych przypadkach usunięcie zębów „czwórek" w żuchwie tworzy miejsce do cofnięcia dolnego łuku; u nastolatków rozważa się też usunięcie zębów mądrości, aby zapobiec nawrotowi

Leczenie przodozgryzu u dorosłych

U dorosłych kości są skostniałe - nie można już wpłynąć na kierunek ich wzrostu. Leczenie jest bardziej złożone, ale nadal możliwe i skuteczne.

• Aparat stały

Przy przodozgryzie o podłożu zębowym aparat stały (metalowy lub ceramiczny) pozwala na precyzyjne cofnięcie dolnych zębów i wychylenie górnych. Efekt może wyraźnie poprawić profil twarzy bez ingerencji chirurgicznej. Więcej o aparacie metalowym → · Więcej o aparacie ceramicznym →

• Nakładki Clear Aligner

Przy lżejszych wadach zębowych przezroczyste nakładki są dyskretną i skuteczną alternatywą dla aparatu stałego. Zdejmowane do jedzenia i szczotkowania, niewidoczne podczas noszenia. Więcej o nakładkach Clear Aligner →

• Chirurgia ortognatyczna

W przypadku zaawansowanego przodozgryzu szkieletowego - gdy żuchwa jest zbyt duża lub szczęka zbyt mała, żeby sam aparat ortodontyczny mógł to skompensować - konieczna jest operacja ortognatyczna. Polega na chirurgicznym przesunięciu szczęk do prawidłowej pozycji. Zabieg jest poprzedzony przygotowaniem ortodontycznym i wykonywany przez chirurga szczękowo-twarzowego. Efekty są trwałe i często znacząco zmieniają proporcje twarzy.

Retencja po leczeniu przodozgryzu

Po zakończeniu aktywnego leczenia aparat retencyjny zapobiega powrotowi zębów na dawne miejsce. Przy przodozgryzie retencja jest szczególnie istotna - zęby i mięśnie mają tendencję do „pamiętania" poprzedniej pozycji. Retainer może być zdejmowany lub stały (drucik przyklejony za zębami). Więcej o retencji →

Poznaj pozostałe wady zgryzu, które leczymy

Kliknij wadę, która Cię dotyczy
- znajdziesz tam szczegółowy opis przyczyn, skutków i metod leczenia.

Tyłozgryz

Zgryz otwarty

Zgryz krzyżowy

Progenia żuchwy

Stłoczenie zębów

FAQ - Najczęstsze pytania o przodozgryz

Czym jest przodozgryz i skąd się bierze?

Przodozgryz to wada, w której dolny łuk zębowy wysuwa się przed górny, a broda z dolną wargą kieruje się ku przodowi, nadając twarzy charakterystyczny, wysunięty profil. Najczęstszą przyczyną są czynniki genetyczne - przodozgryz dziedziczy się po rodzicach. Wada może też rozwijać się pod wpływem złych nawyków pielęgnacyjnych: zbyt wysokiego układania niemowlęcia do snu z odgiętą głową, ssania kciuka lub górnej wargi, a także przerostu migdałków podniebiennych, który wymusza odruchowe wysuwanie żuchwy do przodu.

Od jakiego wieku leczyć przodozgryz u dziecka?

Im wcześniej, tym lepiej. Przy uzębieniu mlecznym leczenie zaczyna się od eliminacji złych nawyków i ćwiczeń cofania żuchwy, a następnie od założenia aparatu ortodontycznego. W uzębieniu mieszanym stosuje się różne aparaty ruchome, których zadaniem jest przesunięcie dolnych zębów ku tyłowi, a górnych - ku przodowi. Wczesna interwencja pozwala wykorzystać plastyczność rosnących kości i często uniknąć konieczności leczenia chirurgicznego w dorosłości.

Czy przodozgryz u dorosłych można leczyć bez operacji?

Zależy to od rodzaju i stopnia zaawansowania wady. W przypadkach o podłożu wyłącznie zębowym możliwa jest korekta aparatem stałym - niekiedy z zastosowaniem wizualnego efektu wychylenia zębów górnych i pochylenia dolnych, który poprawia profil twarzy bez ingerencji chirurgicznej. Przy utrwalonych wadach szkieletowych konieczna może być operacja ortognatyczna. Decyzję zawsze podejmuje ortodonta indywidualnie, po analizie RTG i ocenie profilu twarzy.

lek. stom. Iwona Bosek

O autorze:

 

Specjalista stomatologii zachowawczej z endodoncją oraz ekspert w dziedzinie ortodoncji. Absolwentka Akademii Medycznej we Wrocławiu (2005). Swoją wiedzę z zakresu nowoczesnej ortodoncji zdobywała na prestiżowych uczelniach zagranicznych, kończąc m.in. studia podyplomowe Master in Orthodontics and Dentofacial Orthopedics na Uniwersytecie San Jorge w Barcelonie oraz szkolenia w Vienna School of Interdisciplinary Dentistry.

Więcej →